Alerjik rinit nedir?

Burun içi zarının, solunan bir alerjene karşı verdiği aşırı tepkiyle ortaya çıkan iltihaptır. En sık sorumlu alerjenler ev tozu akarı, çimen ve ağaç polenleri, küf mantarları ile kedi ve köpek tüyüdür. Polenlere bağlı olan biçimi yılın belirli aylarında (mevsimsel), ev tozu akarına bağlı olan biçimi ise yıl boyu sürer.

Belirtiler

  • Arka arkaya gelen hapşırık nöbetleri
  • Su gibi berrak burun akıntısı
  • Burun tıkanıklığı; çocuğun ağzı açık uyuması ve horlaması
  • Burun, damak, göz ve kulakta kaşıntı
  • Gözlerde kızarıklık, sulanma ve kaşıntı (alerjik konjonktivit)
  • Geniz akıntısına bağlı öksürük ve boğaz temizleme
  • Koku alma duyusunda azalma

Muayenede sık rastlanan iki ipucu vardır: çocuğun burnunu avuç içiyle yukarı doğru sürekli itmesi (alerjik selam) ve bunun bıraktığı enine çizgi ile göz altlarında koyu halkalar.

Nezleden nasıl ayrılır?

Soğuk algınlığı genellikle boğaz ağrısıyla başlar, hafif ateş yapar, akıntı birkaç gün içinde koyulaşır ve yedi-on günde biter. Alerjik rinitte ateş yoktur, akıntı berrak kalır, kaşıntı ön plandadır ve yakınmalar haftalarca sürer ya da her yıl aynı mevsimde tekrarlar. Belirli bir ortama girildiğinde (toz alırken, hayvanla temasta, kırda) hemen başlaması da alerjiyi düşündürür.

Astımla ilişkisi

Burun ve akciğer aynı solunum sisteminin parçalarıdır. Alerjik riniti olan çocuklarda astım görülme sıklığı belirgin şekilde artar; astımlı çocukların büyük bölümünde de alerjik rinit vardır. Burun tedavi edilmediğinde astımı kontrol altına almak zorlaşır. Bu nedenle alerjik rinitli her çocukta astım açısından da değerlendirme yapılır.

Geniz eti, horlama ve orta kulak

Süreğen burun iltihabı geniz etinin büyümesine, geceleri horlamaya ve orta kulakta sıvı birikimine yol açabilir. Bu da işitmeyi, konuşma gelişimini ve uyku kalitesini etkiler. Horlayan, ağzı açık uyuyan ve gündüz yorgun olan çocuklarda burun mutlaka değerlendirilmelidir. Gerektiğinde geniz ve burun içi, ince bir kamerayla (fleksibl rinoskopi) doğrudan görüntülenir.

Tanı

Öykü ve muayene çoğu zaman tanıyı koydurur. Sorumlu alerjeni belirlemek için deri prik testi veya kanda spesifik IgE ölçümü yapılır. Sorumlu alerjenin bilinmesi hem korunma önlemlerini kişiselleştirir hem de alerji aşısı kararını mümkün kılar.

Tedavi

  • Alerjenden korunma: akar için yatak kılıfı ve yatak odası düzenlemesi, polen mevsiminde pencereyi kapalı tutmak ve dışarıdan gelince duş almak gibi hedefe yönelik önlemler
  • Burun içi kortizonlu spreyler: alerjik rinitin en etkili tedavisidir. Doğru teknikle ve önerilen dozda kullanıldığında çocuklarda güvenlidir; etkisi birkaç gün içinde yerleşir
  • Antihistaminikler: kaşıntı, hapşırık ve akıntıyı azaltır. Çocuklarda uyku yapmayan yeni kuşak ilaçlar tercih edilir
  • Tuzlu su ile burun yıkama: salgıyı ve alerjeni uzaklaştırır, ilaçların etkisini artırır
  • Alerji aşısı (immünoterapi): uygun çocuklarda hastalığın gidişini değiştirebilen tek tedavidir

Burun tıkanıklığını açan damar büzücü spreyler birkaç günden uzun kullanıldığında tıkanıklığı kalıcı olarak artırır. Çocuklarda hekim önerisi olmadan kullanılmamalıdır.