Ne zaman "kronik öksürük" denir?

Çocuklarda dört haftadan uzun süren, aralıksız devam eden öksürük kronik öksürük olarak adlandırılır. Burada önemli olan, birbiri ardına gelen ayrı enfeksiyonlarla süreğen tek bir öksürüğü ayırt etmektir. Aralarda tamamen iyileşen dönemler varsa tablo büyük olasılıkla tekrarlayan enfeksiyonlardır; öksürük hiç ara vermeden sürüyorsa altta yatan bir neden aranır.

En sık nedenler

  • Astım: kuru, gece ve sabaha karşı artan, egzersizle tetiklenen öksürük. Bazı çocuklarda hışıltı hiç olmaz, tek bulgu öksürüktür.
  • Alerjik rinit ve geniz akıntısı: burun arkasından boğaza akan salgı sürekli bir gıdıklanma ve boğaz temizleme ihtiyacı yaratır. Sabahları ve uzanınca artar.
  • Uzamış bakteriyel bronşit: haftalarca süren, balgamlı, ıslak nitelikte öksürük. Uygun antibiyotikle düzelir; tanınmazsa yıllarca "astım" sanılabilir.
  • Enfeksiyon sonrası öksürük: bazı virüsler ve boğmaca, iyileştikten sonra haftalarca süren bir öksürük bırakır.
  • Gastroözofageal reflü: mide içeriğinin yemek borusuna kaçması, özellikle yattıktan sonra öksürüğü tetikler.
  • Yabancı cisim aspirasyonu: küçük çocukta aniden başlayan, tek taraflı bulgu veren öksürük. Aile boğulma anını çoğu zaman hatırlamaz.
  • Habitüel (alışkanlık) öksürüğü: gün içinde sık, yüksek sesli, havlar nitelikte; uykuda tamamen kaybolur. Çocuğun bilinçli yaptığı bir şey değildir.
  • Daha seyrek nedenler: kistik fibrozis, primer siliyer diskinezi, bağışıklık yetmezlikleri, tüberküloz ve doğuştan solunum yolu anomalileri.

Hekime hemen başvurmayı gerektiren bulgular

Öksürüğe kan gelmesi, kilo kaybı, gece terlemesi, ateşin sürmesi, doğumdan itibaren var olan öksürük, beslenirken öksürme ve boğulma, giderek artan nefes darlığı, parmak uçlarında çomaklaşma ya da büyüme geriliği varsa değerlendirme ertelenmemelidir.

Tanı nasıl konur?

Değerlendirme öksürüğün niteliğiyle başlar: kuru mu, balgamlı mı; ne zaman artıyor; uykuda devam ediyor mu. Öksürüğün sesi bile yol gösterir. Muayenenin ardından gerekirse akciğer filmi, solunum fonksiyon testi, alerji testleri ve ter testi istenir. Nedeni açıklanamayan, tedaviye yanıt vermeyen olgularda fleksibl bronkoskopi ile hava yolları doğrudan görüntülenir.

Tedavi

Kronik öksürükte tedavi, öksürüğün kendisine değil nedenine yöneliktir. Astım varsa astım tedavisi, alerjik rinit varsa burun tedavisi, uzamış bakteriyel bronşit varsa uygun süreli antibiyotik uygulanır. Nedeni ortadan kaldırıldığında öksürük çoğu çocukta iki-dört hafta içinde kaybolur.

Eczaneden reçetesiz alınan öksürük şuruplarının çocuklarda yararı gösterilememiştir; bir kısmı küçük yaşta yan etki riski taşır. Balgamı olan bir çocukta öksürüğü baskılamak zararlı bile olabilir, çünkü öksürük salgıyı temizleyen mekanizmadır.

İzmir'de kronik öksürük değerlendirmesi

Kliniğimizde kronik öksürüğün nedenine yönelik tüm değerlendirme (alerji testleri, solunum fonksiyon testi, egzersiz testi ve gerektiğinde çocuk bronkoskopisi) yapılabilmektedir.